مقالات علمی

مقالات علمی

مقالات علمی

مقالات علمی

نگهداشت تجهیزات پزشکی

نگهداشت تجهیزات پزشکی: به کلیه برنامه ها، فرایندها، روش اجرایی که به منظور اطمینان از ایمنی و عملکرد موثر و صحیح وسایل و تجهیزات پزشکی که شامل ارتقاء سیستم ها و استفاده بهینه از وسایل مذکور می باشد. اطلاق می گردد این تعریف شامل فرایندهای نصب وراه اندازی، آموزش های اولیه، آزمونهای پذیرش، سنجش کالیبر، بوده و تنظیم کالیبراسیون، نگهداری و تعمیرات جزئی و کلی و اساسی کلیه آزمونها برای حصول اطمینان از ایمنی و عملکرد موردنظر مستندسازی از قبیل تهیه و به روز رسانی شناساسنامه چک لیست ها، برنامه گزارش کار، فرمها و مکاتبات ارتقاء نرم افزاری و سخت افزاری و آموزش های ادواری و موردی می باشد. برای نگهداشت وسایل و تجهیزات پزشکی با هدف استمرار قابلیت ها و صحت کارکرد و اطمینان از ایمنی اجرای نگهداشت وسایل و تجهیزات پزشکی اقدامات ذیل باید انجام گیرد. الف تعمیرات پیشگیرانه PM (preventative maintenance) به معنی تعمیرات یا نگهداری حفاظتی، به مجموعه فعالیت هایی اطلاق می شود که در جهت افزاشی کارایی و به تعویق انداخت بازه زمانی تعمیرات تجهیزات پزشکی اجرا می شود. این فعالیت ها شامل کنترل، بازرسی و بازبینی دوره ای کمی و کیفی دستگاه ، بررسی وضعیت عملکرد آن، بررسی صحت و دقت خروجی های دستگاه (تست کالیبراسیون) بازبینی ایمنی جهت به حداقل رساندن خطرات ناشی از عیوب دستگاه می باشد. کالیبراسیون: در واقع کنترل صحت ودقت پارامترهای مترولوژیک دستگاه های آزمون و وسایل اندازه گیری و کلیه تجهیزاتی است که عملکرد آنها بر کیفیت فرایند تاثیر گذار است و به جهت اطمینان از تطابق اندازه¬گیری-های انجام شده با استانداردهای جهانی مورد استفاده قرار می گیرد. نگهداری اصلاحی break down or corrective maintenance این نگهداری بعد از خرابی دستگاه وبه منظور باز گرداندن دستگاه به وضعیت و شرایط لازم برای فعالیت صورت می گیرد. در هر بار تعمیر بایدگزارش تنظیم شود و در تاریخچه دستگاه ثبت شود. در این خصوص مسئولین بخش ها، تعمیرات مورد نیاز خود را می توانند از طریق شماره تلفن به واحد مهندسی اطلاع دهند. سرپرست واحد آن مشکل را بررسی کرده و متناسب با نوع تعمیرات مجری را تعیین کرده و گزارش کار قطعات ولوازم مصرف شده و مدت زمان انجام کار مثبت می شود. نگهداری پیشگیرانه و اصلاحی باید قسمتی از برنامه نگهداری و مدیریت کلی باشد. برای اجرای نگهداری اثربخش شرایطی چون تامین نیروی کارماهر، تنظیم برنامه آموزشی منظم در زمینه نگهداری و تعمیرات تجهیزات برای تکنسین ها و کارکنان ، ایجاد انبار قطعات یدکی و ملزومات ، تدارکات و نگهداری مانند تاریخچه ودفترچه مالکیت بازرسی و تعمیرات دوره ای، نظارت قرادادهای نگهداری سالیانه و ایجاد واحد نگهداری به منظور نگهداری و تعمیر تجهیزات بایستی فراهم گردد. تنظیم صحت و دقت تجهیزات پزشکی ( کالیبراسیون) بحث کالیبراسیون تجهیزات پزشکی از آن جهت که با سلامت و جان انسانها سرو کار دارد از اهمیت ویژه ای برخوردار است هرگونه تشخیص غلط توسط دستگاه ممکن است پزشک را در مسیر درمان به اشتباه بیندازد. همچنین عملکرد ناصحیح تجهیزات پزشکی می¬تواند منجر به تشدید بیماری گردد. منظور از کالیبراسیون انجام کلیه اقدامات و فعالیتهای لازم به منظور تنظیم تجهیزات با هدف دستیابی به دقت و صحت موردنظر در کارکرد این تجهیزات براساس سنجش های بین المللی است. در یک نگاه کلی می¬توان کالیبراسیون را عبارت از مقایسه یک دستگاه اندازه¬گیری و تعیین میزان خطای این وسیله نسبت به آن در صورت لزوم تنظیم دستگاه در مقایسه با استانداردهای مربوطه دانست ب- تدوین برنامه هاي آموزشی واحد مهندسی پزشکی بیمارستان باید برنامه هاي آموزشی داشته باشد و در راستاي آن براي تمام تجهیزاتی که در بیمارستان وجود دارد جزوات آموزشی مناسب تهیه کند .براي برنامه ریزي دوره های آموزشی بهتر است ابتدا در یک نظر خواهی عمومی از کلیه کاربران ،نیاز به آموزش مورد بررسی قرارر گیرد تا اولویت انجام دوره بر اساس این نیازمیسر گردد .همچنین تمام کارکنانی که با تجهیزات پزشکی کار می کنند و مسئولیت آنها را بر عهده دارند باید یک پرونده داشته باشند که درآن عنوان، پست سازمانی، نام و نام خانوادگی، دستگاه تحت مسئولیت و تعیین حداقل نیاز آموزشی مشخص باشد . این کارکنان باید به صورت دوره اي مورد آزمون قرار بگیرند همچنین در صورت خریداري دستگاه جدید برنامه آموزش لازم توسط واحد مهندسی پزشکی تهیه شود. ج- بازرسیهاي دوره اي تعداد زیاد تجهیزات پزشکی در هر مرکز ، مهندسان پزشکی بیمارستانها را ناگزیر می سازد تا براي استفاده هینه از نیروي انسانی موجود در واحدهاي مهندسی پزشکی وانجام بازدیدهاي دوره اي اقدام به اولویت بندي تجهیزات پزشکی نمایند . این اولویت بندي بهتر است بر اساس سطح خطر دستگاهها انجام شود. بازرسیهاي دوره اي روالهایی است که به صورت دوره اي براي به حداقل رساندن احتمال از کار افتادگی دستگاه و اطمینان از ادامه عملکرد صحیح آن انجام می شود . بازرسیهاي دوره اي به طور کلی در دوسطح زیر انجام می شود : • بازرسیهاي سطح یک : که این سطح شامل روالهایی است که انجام آن نیاز به تخصص فنی ندارد مانند تمیز کردن ، روغن کاري ، تنظیم و ... که البته شامل مواردنگهداري که معمولاً توسط کاربران انجام می شود نمی گردد مانند تمیز کردن پدل هاي الکتروشوك و .... • بازرسیهاي سطح دو : بازرسیهاي دوره اي در این سطح باید توسط کارشناسان مهندسی پزشکی انجام شود پزشکی شود وداراي سه محور اساسی زیر است : 2-1. آزمونهاي مکانیکی و فیزیکی -2. آزمونهاي ایمنی و الکتریکی 2-3. آزمونهاي عملکردي این آزمونها شامل روالهایی براي اطمینان از ایمنی در برابر خطرات الکتریکی ، مکانیکی ،حرارتی ، شیمیایی و یا تشعشعات و ... می باشند و پس از انجام باید مستندسازي شوند . پس از انجام هر آزمون در سطوح فوق چنانچه مشخص گردد دستگاه نیاز به تعمیر دارد باید بلافاصله اقدامات مقتضی انجام پذیرد . تعمیرات تجهیزات ممکن است به دو صورت باشد که به طور خلاصه شرح داده می شود . د- نگهداري تجهیزات پزشکی موضوع نگهداري یکی از مباحث مهم در مدیریت تجهیزات پزشکی در بیمارستانها می باشد . بدون رعایت اصول نگهداري ،تجهیزات با هر کیفیت و با هر سیستم مدیریتی عمر چندانی نخواهند داشت. به طور کلی اهداف نگهداري تجهیزات پزشکی عبارتند از : • به حداکثر رساندن دسترسی به دستگاه و قابلیت اعتماد (Reliability) • افزایش عمر مفید دستگاههاي پزشکی و جلوگیري از خرابی زود هنگام • کاهش زمان خواب دستگاه downtime • حداکثر بازگشت سرمایه Return on investment • پیشگیري از اسراف ملزومات و قطعات یدکی • کاهش هزینه هاي دستگاه نکات عمومی نگهداری تجهیزات پزشکی 1. قبل از نصب دستگاه از استحکام پایه ومحل نصب آن مطمئن شوید. 2. هنگام کشیدن دوشاخه برق دستگاه ، هیچگاه سیم آن را نکشید. 3. از شارژ بودن باطری دستگاههایی که با باطری کار میکنند ، اطمینان حاصل کنید. 4. دستگاه را زیر پایه سرم قرار ندهید . 5. از قرار دادن سرم، دارو، ظرف مایعات روی دستگاه اجتناب کنید. 6. در صورتیکه مایـع روی دستگاه ریخت آنرا خاموش کرده و از دو شـاخه برق جدا کنید، سـپس با یک گاز خشک تمیـز کنید، درصورتیکه مایع به داخل دستگاه نفوذ کرد، دستگاه را از برق جداکنید و با واحد تجهیزات پزشـکی تماس بگیرید. 7. برای جمع کردن کابلهای دستگاه اعم ازکابل برق و دیگر کابلها، آنها را بصورت حلقه های بزرگ ( بین کف دسـت وآرنج ) درآورید. 8. دقت کنید که کابل برق و کابلهای بیمار هیچگاه زیر دستگاه و بیمار قرار نگیرد. 9. کابلها را هیچگاه نکشید و تا نکنید و هنگام اتصال آنها به دستگاه به علائم اتصال صحیح دقت کنید. 10. هنگام جابجایی، دقت کنیدکه کابلها از دستگاه آویزان نباشد وآنها را بطور صحیح جمع کنید . 11. هنگام جابجایی دستگاه ، آنها را وارونه نکنید و تغییر وضعیت ندهید. 12. هیچگاه دستگاه را در معرض نور خورشید و نور شـدید قرار ندهید و دقت کنیدکه بیماربه دستگاه دسترسی نداشته و نیز دستگاه در مسیر راه نباشد. 13. برای تمیز کردن دستگاه ابتدا آن را خاموش کرده و از محلول آب و الکل استفاده کنید و گاز آغشته به این محلول باید رطوبت بسیار کمی داشته باشد. 14. در اغلب تجهیزات پزشکی برای تهویه و خنک شدن از شیارهای روی بدنه و فن استفاده میشود، لذا بدنه دستگاه را با نایلون و یا هر پوشش دیگر که جلوی جریان هوای دستگاه را میگیرد ، نپوشانید. نویسنده: مهندس الستی کارشناس تجهیزات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز